Romeinen in Istrië
De Romeinen voerden in Istrië
een nieuwe organisatie in en uitgevoerd zoals in geheel Europa, als eerste de urbanisatie, zij bouwen wegen en verbinden steden die aanzienlijk bijdragen aan de ontwikkeling van de handel. Istrië staat bekend om de kwalitatieve steengroeven, dit wisten ook de Romeinen waaruit zij het materiaal haalde voor hun schitterende gebouwen, daarom ziet men vandaag de dag langs de gehele westelijke kust van Istrië oude steengroeven. Ook het amfitheater van Pula is gebouwd met de plaatselijke kalksteen. Door gebruikmaking van stenen heeft dit ertoe geleid dat de Romeinen perfect waren in de nieuwe wijze van bouwen, in de verwerking en decoratie van stenen. Grote delen van het goede grondbezit wordt omgezet in staatsbezit (ager publicus), dat bewoond werd door Romeinse kolonisten en soldaten-veteranen. Veel van de landerijen behoorden tot keizers, hun familieleden en vrienden. Zij bouwen ville rusticae, die dienst doen als permanente bewoning of als tijdelijke vakantiewoning van de eigenaar maar ook voor de productie van verschillende producten. Een reeks aan vindplaatsen, in Istrië bevinden zich er bijna 300, getuigen over het bestaan van verschillende werkplaatsen: voor het bakken van klei en het maken van aardewerk, voor het maken en verven van stoffen, bakstenen, werkplaatsen van amfora's waarvan die in Červar bij Poreč, hier werden zelfs amfora's voor de keizer gemaakt.
Pula
Het best bewaarde Romeinse monument bevindt zich in Pula. De Augustus tempel is gewijd aan de godin Roma en keizer Augustus en werd gebouwd tussen de 2de eeuw v.Chr. en het jaar 14. Het bevond zich in het Romeinse Forum, zoals tegenwoordig dit plein heet, hier bevindt zich een kleine tentoonstelling van oude Romeinse beelden van steen en brons. Tot de oude stadsmuren van Pula behoorden de zgn. Poort van Hercules, waarschijnlijk de eerste die de Romeinen na hun komst in Pula bouwden, vervolgens de Dvojna vrata (Tweeling deuren) die zo genoemd werd omdat zij twee gewelfde openingen hebben, gebouwd in de overgangsperiode van de 2de naar de 3de eeuw. De triomfboog van Sergije, waarvan Michelangelo een tekening achterliet na zijn bezoek aan Pula in de 16de eeuw, gebouwd rond 30 jaar v.Chr. in Corinthische stijl. Een bijzonder interessant monument is een klein Romeins theater dat zich binnen de stad bevind, dit in tegenstelling van het grote, dat vandaag de dag niet meer bestaat en buiten de stadsmuren lag.Tijdens de regeerperiode van keizer Vespasianus, in de 1ste eeuw, werd het schitterende amfitheater gebouwd dat hoofdzakelijk diende voor gladiatorengevechten. Elliptisch van vorm en had plaats voor 20.000 toeschouwers. In de kelderruimten bevindt zich een permanente tentoonstelling »Olijf- en druiventeelt in Istrië in de oudheid« met gereedschappen voor de productie van olie en wijn (molens, persen, aardewerk voor sedimentatie) als ook een groot aantal amfora's die dienst deden als verpakking voor het vervoer van olie en wijn. Aanvullende informatie kunt u verkrijgen in het Archeologisch Museum van Pula die de grootste verzameling van Romeinse monumenten heeft van Istrië (marmeren beelden, grafstenen, Romeinse inscripties, mozaïeken etc.)b>
Brijuni
Op de Brijuni eilanden bevinden zich een reeks aan archeologische vindplaatsen met Romeinse overblijfselen. Brijuni wars op dat tijdstip in het bezit van één eigenaar die zich bezighield met de commerciële productie van zout en bouwstenen in een plaatselijke steengroeve. Aan de oostzijde van het eiland Veliki Brijun, in de baai Verige, vond men het grootste, oud Istrisch wooncomplex. Het bestond uit een ville rusticae, de kern van het complex, een peristyle met representatieve ruimten, twee atria omgeven door ruimten, een portiek met een loggia, lengte 80 en breedte 6,2 m, welke eindigt op een terras met een schitterend uitzicht op de zee en de baai. Drie tempels waren gewijd aan Neptun (god van de zee), Mars (god van de oorlog) en waarschijnlijk Venus (de godin van de liefde). Een groot portiek verbond de tempels met de bibiotheek, verder waren er baden, ingerichte terrassen en tuinen. Het complex toont een subtiele eenheid van architectuur en het landschap en de hoge kunstvaardigheid van de oude bouwers.
Poreč
De stad Poreč is interessant door zijn urbanistische vorm. In de 2de eeuw v.Chr. bevond zich hier een Romeins castrum, een militaire stad met een reglementair rooster met twee karakteristieke Romeinse hoofdstraten Cardo en Decumanus. De rechthoekige indeling van de Romeinse straten is nog steeds herkenbaar, Decumanus heeft zijn karakter als hoofdstraat met zijstraten behouden en draagt vandaag de dag nog dezelfde naam. In deze straat bevindt zich het museum van Poreština dat met zijn interessante collecties de geschiedenis beschrijft van de prehistorie tot de 19de eeuw. In het bijzonder zijn vertegenwoordigd de Romeinse tentoonstellingen. Marafor is gelegen op een voormalige locatie van een oud forum, aan de westzijde bevinden zich overblijfselen van drie tempels, Neptun, Dijana zgn. Grote Tempel.
